Via de website ontvang ik met grote regelmaat vragen van lezers over hoe je een rotstuin aan moet leggen. Het goed aanleggen van een rotstuin is van diverse factoren afhankelijk. Hoe groot wil je een rotstuin maken? Hoeveel ruimte heb je? Wat zijn je financiële middelen? Hoe is de ligging van de tuin ten opzichte van de zon? Enz., enz… Natuurlijk kan je alles meteen heel groots aanpakken wanneer je denkt dat je voldoende ervaring en kennis hebt van het aanleggen van een rotstuin en direct tonnen stenen binnenrijden en verwerken. Ook kan je een rotstuin door een erkende hovenier laten aanleggen, maar beide opties gaan al snel heel veel geld kosten. Deze basiscursus is gericht op het maken van een rotstuin voor de beginnende liefhebber. Geen grote projecten, géén dure materialen, en toch een leuk resultaat! In september 2006 heb ik een deel van mijn tuin, dat toen nog niet als rotstuin gebruikt werd, onderhanden genomen en heb daar wat foto’s van gemaakt. Dit kleine project is een goed voorbeeld van hoe je een simpele maar toch interessante rotstuin kan aanleggen.


Vanuit mijn keuken gezien heb ik aan de rechterkant van de achtertuin een strook grond van 1 bij 2 meter waarin ik tot die tijd wat potten met winterharde cactussen had staan. Dit stuk grond ligt vanaf ca. 14.00 uur in de volle zon. De bedoeling is om de bestaande trog als afscheiding van de nieuwe rotstuin te laten fungeren en dit stukje grond aan te sluiten op de daarachter liggende rotstuin. Uitbreiding dus!

Ik ben begonnen met het weghalen van het aanwezige grind en de onderliggende antiworteldoek. De trog heb ik daarna op de juiste plaats gezet. De vrijgekomen grond heb ik goed omgespit om een goede afwatering te bewerkstelligen. De bestaande rotstuin wordt aan de achterzijde omsloten met betonnen banden. Deze heb ik ook geplaatst achter het nieuwe stuk. De betonnen banden heb ik geplaatst met een afstand van 10 cm. ten opzichte van de houten afscheiding. Dit om te voorkomen dat er druk komt op de afscheiding met de buren. In deze strook van 10 cm. heb ik antiworteldoek gelegd en daarop een flinke laag grind. Dit voorkomt dat er onkruid tussen deze vrije ruimte gaat groeien waar je straks moeilijk bij kunt. Aangezien de betonnen bandjes niet zo hoog zijn kunnen ze snel naar achteren gaan kantelen. Om dit te voorkomen heb ik ook enkele stukken dwars op de bandjes geplaatst waardoor er een soort trekkracht ontstaat. Voor de rotstuin maakt de aanwezigheid van deze bandjes niets uit omdat er voldoende grond op komt te liggen. Uiteraard kunt u in plaats van betonnen bandjes ook kiezen voor een houten damwand waartegen vijverfolie is aangebracht om rotting van het hout te voorkomen. Zorg er wel voor dat de palen die u hiervoor gebruikt stevig zijn en voldoende diep geplaatst zodat ze de druk kunnen opvangen. Hierna kan begonnen worden met het vullen van de ontstane ruimte met aarde. Bij een rotstuin is het noodzakelijk dat de grond goed gedraineerd wordt. Vooral wanneer je een tuin hebt op kleigrond dien je de grond te draineren. Het toevoegen van gebroken puin is een goede methode. Er zijn ook methodes dat je eerst een berg van gebroken puin maakt en daarop omgekeerde grasmatten legt waarop weer een dikke laag aarde komt te liggen. De tuin die ik heb bestaat voornamelijk uit zandgrond. Regenwater wordt altijd redelijk snel afgevoerd. Omdat dit nieuwe stuk veel zon heeft bestaat er een gerede kans dat de grond uitdroogt in plaats van dat hij te vochtig is. Om die reden heb ik wel wat gebroken puin toegevoegd maar niet teveel. Een partij gebroken leisteen doet in mijn geval het werk. Deze leisteen heb ik door de aarde gewerkt zodat ze niet meer zichtbaar is. Daarop kwam nog een laag aarde van ca. 10 cm., zodat je een voldoende dikke laag hebt om te planten.

Vanaf dit punt begint het leuke werk, namelijk de beplanting en de afwerking. Ik ben begonnen met het afwerken van de rand achter de trog. Deze rand is afgegraven, voorzien van antiworteldoek en daarop een laag grind. De rotstuin sluit direct aan op mijn terras. Door het maken van grindranden vorm ik daarmee een soort opvangbak voor het ‘weinige’ grit dat van de rotstuin afspoelt bij heftige regenbuien. Hierna wordt begonnen met het plaatsen van de grote stenen. Wat voor soort stenen kan je gebruiken? Nu, dat is afhankelijk van eigen smaak en budget. Sommige mensen kiezen voor de donkere lavasteen of juist de lichte tufsteen. Deze laatste steensoort is erg geschikt voor een natuurlijke rotstuin maar is daarmee ook meteen een van de duurste steensoorten en tevens moeilijk verkrijgbaar. Zowel lavasteen als tufsteen heeft een zeer ruw oppervlak en is een relatief zachte steensoort. Op dit soort stenen krijgen schimmels en mossen gemakkelijk de kans om zich te hechten. Wanneer mossen en schimmels bezit genomen hebben van deze stenen breiden ze zich ook gemakkelijk uit naar de rest van uw tuin. Zeker in ons klimaat, dat relatief nat is. Wanneer u dit niet wilt, neem dan een hardere steensoort. Hierop hechten schimmels en mossen zich niet zo gemakkelijk. Mocht dit toch gebeuren, zijn ze gemakkelijk te verwijderen. Er zijn diverse steensoorten in de handel verkrijgbaar. Ga er bij uw keuze van uit dat u een soort neemt die natuurlijk oogt. Dus géén roze stenen of bijvoorbeeld witte Carrara stenen! Neem ook geen ronde stenen! Ronde stenen worden in de natuur gevormd door gletsjers en rivieren en horen niet thuis in de rotstuin. Door hun ronde vorm zijn ze niet goed stapelbaar en maken uw rotstuin instabiel. Ze zijn wel goed bruikbaar in en rondom de vijver! Probeer wat ruw gevormde stenen uit te zoeken en liefst in verschillende groottes en waar mogelijk zoveel mogelijk dezelfde steen! In mijn tuin heb ik gekozen voor een grijze Ardennersteen omdat ik dit persoonlijk een mooie steen vind die ook goed past bij het door mij gebruikte Japanse split. Tevens vind ik dat de planten hierbij goed tot hun recht komen. Maar nogmaals… de keuze is aan u! Bij het plaatsen van de stenen dient u er rekening mee te houden dat u de stenen licht naar achter te laten hellen. Hiermee creëert u een natuurlijker effect en meteen een goede afwatering. Neem voor het plaatsen van de stenen ruim de tijd en bekijk ze vanuit verschillende standpunten. Probeer de stenen zo vast mogelijk te zetten. Dit kunt u bereiken door bijvoorbeeld de gestapelde steen iets op de onderliggende steen te laten rusten. Kijk ook naar de vorm van de steen en probeer ze als een puzzel op elkaar aan te laten sluiten. Tijdens het plaatsen van de stenen dient u ook de beplanting mee te nemen. Het is gemakkelijker om planten met een volwassen wortelgestel meteen tussen de stenen te leggen dan dat je later deze plant in een gat moet zien te proppen. Met jonge planten is dat nog wel te doen, maar niet met volwassen planten. Bij het planten is het beter om een groep van dezelfde soort bij elkaar te zetten dan dat u er van elke soort 1 plant. Rotsplanten zijn en blijven over het algemeen klein. Het effect van de bloei is groter wanneer dit een groter vlak beslaat. In het geval van zodevormende planten hoeft u dit natuurlijk niet te doen.

Heel veel vragen krijg ik over welke planten men moet kopen. Ook dit is afhankelijk van meerdere factoren. De standplaats is erg belangrijk. Komt de plant in de zon, halfschaduw of schaduw te staan? Ook de vochtigheid speelt een belangrijke rol. Bijvoorbeeld Primula’s vragen om veel vocht en doen het daarom prima op vochtige standplaatsen. Over het algemeen is een plaats rondom een vijver ideaal voor deze plantengroep. Saxifraga’s nemen met minder vocht genoegen maar doen het niet goed in de volle zon. Halfschaduw tot schaduw is voor hen ideaal. Ook zijn er kalk- en zuurminnende planten, maar ook planten die het goed doen in een neutrale grondsoort. In geval van kalkminnende planten kunt u overwegen om kalk toe te voegen aan de grond. Bij zuurminnende planten kunt u gebruik maken van turf. Zo heeft elke plant zijn eigen voorkeuren. Kijk bij het kopen van een plant altijd naar zijn voorkeur voor een bepaalde standplaats en koop de plant alleen wanneer je ook daadwerkelijk de juiste standplaats voor de plant hebt of kunt creëren. Probeer bij het kopen van rotsplanten ook rekening te houden met de bloeitijd. Zorg er voor dat de rotstuin het gehele jaar door aantrekkelijk blijft. Veel rotsplanten hebben hun bloei in de periode maart – mei. Dit zou betekenen dat, wanneer de zomer begint en je dus lekker buiten kunt gaan zitten, er niets meer bloeit. Plantensoorten die in de zomer interessant zijn, zijn bijvoorbeeld Dianthus en Campanula. Een beplantingsschema maken is geen overbodige luxe! Waar men ook niet aan voorbij moet gaan is het planten van bloembollen. Deze mogen zeker niet ontbreken in de rotstuin. Lees hierover meer in onze cursus “bloembollen in de rotstuin”.

Wanneer de stenen gelegd zijn, de planten geplant, gaan we de rotstuin afwerken. Bij rotsplanten ontstaan gemakkelijk problemen wanneer de wortelhals voortdurend in het vocht staat. Het is dan ook zaak om regenwater zo snel mogelijk af te voeren. De drainage die we al hebben aangebracht helpt daar goed bij. Om het regenwater snel af te voeren van de wortelhals, maken we gebruik van een laag grit welke we tot aan de wortelhals aanbrengen. Deze laag moet minimaal 2-3 cm. dik zijn. Hierdoor wordt het water snel langs de plant afgevoerd en smet de plant niet. In droge periodes houdt het grit de grond juist weer wat vochtiger waardoor sproeien niet zo vaak nodig is. Het soort split is ook weer afhankelijk van uw persoonlijke voorkeur. Het moet passen bij de door u gekozen steensoort. Zoals eerder gezegd maak ik gebruik van Japans split. Let ook hier op dat u niet kiest voor ronde steentjes. Deze spoelen weg bij de minste of geringste regenbui. Kijk tijdens uw wandeling door de tuin of de splitlaag nog voldoende aanwezig is. Door wind en regen wil het split wel eens weggeveegd worden. Indien nodig aanvullen. Kies ook niet voor een te grote soort split. Deze laten gemakkelijker onkruid door.

Inmiddels is de nieuw aangelegde rotstuin volgroeid en past het prima bij de rest van mijn rotstuin.
Zoals u ziet kan je met weinig middelen toch een leuk resultaat behalen. Natuurlijk zijn er grotere en veel mooiere rotstuinen te maken maar het gaat er om dat u er tevreden mee bent! Ik hoop dat ik u met deze korte cursus voldoende heb kunnen inspireren zodat u een begin kunt maken aan uw eigen rotstuin. Bent u een gevorderde rotstuinliefhebber en u wilt meer weten over het maken van rotstuinen en mogelijke varianten hierop, dan kan ik u het boek “Rotstuinen” van Wiert Nieuman van harte aanbevelen. Het ISBN-nummer van dit boek vindt u in onze boekenlijst. Ik wens u veel succes met het maken van uw rotstuin.

Hans Mol